กลุ่มวิจัยพัฒนายาจากส่องฟ้า และสารธรรมชาติจากส่องฟ้า
Drugs development from Clausena harmandiana and natural compounds of Clausena harmandiana

ส่องฟ้า

ส่องฟ้ามีชื่อวิทยาศาสตร์คือ Clausena harmandiana เป็นไม้ล้มลุกจัดอยู่ในวงศ์ Rutaceae ส่องฟ้ามีชื่อเรียกอื่น ๆ ว่า หวดหม่อนต้น (ลำปาง), หัสคุณดง (โคราช), ลอดฟ้า (หล่มสัก) เป็นต้น ลักษณะทั่วไปของส่องฟ้า เป็นสมุนไพรไทยที่พบทั่วไปในเขตร้อนชื้น และพบได้ตามป่าโปร่งทั่วภาคอีสาน มีลักษณะเป็นไม้พุ่มขนาดเล็ก สูง 20-50 เซนติเมตร โดยใบเป็นใบประกอบแบบขนนก เรียงสลับใบย่อย มีรูปคล้ายไข่แกมวงรี ส่วนแผ่นใบมีจุดน้ำมันกระจาย เมื่อส่องดูจะมองเห็นจุดโปร่งแสงเล็กๆ กระจายทั่วทั้งใบ ออกดอกเป็นช่อที่ปลายกิ่ง โดยมีกลีบดอกสีขาวแกมเหลือง ผลสดรูปกลมรี ส่องฟ้ามีลักษณะทางพฤกษศาสตร์ ลำต้น มีลักษณะเป็นไม้ทรงพุ่มขนาดเล็ก มีขนาดความสูงของลำต้นประมาณ 20-50 ซม. เปลือกลำต้นเรียบเป็นสีน้ำตาลอมเทา กิ่งอ่อนเป็นสีเขียว มีการแตกกิ่งก้านสาขาไม่ค่อยมากนัก ใบ เป็นใบประกอบแบบขนนกที่มีใบย่อยรูปไข่หรือรูปวงรีแกมขอบขนานเรียงสลับกันอยู่ประมาณ 3-7 ใบ โคนใบสอบ ปลายใบแหลม ขอบใบเป็นคลื่นเล็กน้อย แผ่นใบมีสีเขียวเข้มเป็นมัน ส่วนด้านล่างของใบจะมีสีอ่อนกว่าด้านบน มีต่อมน้ำมันเป็นจุดกลมๆ สีขาวขนาดเล็กกระจายอยู่ทั่วบริเวณแผ่นใบ มีขนาดความกว้างของใบประมาณ 2.5-4 ซม. ยาวประมาณ 4-8 ซม. เมื่อขยี้จะมีกลิ่นหอมอ่อนๆ ดอก ออกเป็นช่อที่ปลายกิ่ง ในแต่ละช่อจะประกอบด้วยดอกย่อยสีขาวแกมเหลืองเป็นจำนวนมาก ผล มีลักษณะเป็นรูปกลมรีขนาดเล็ก ผิวผลเรียบ ผลอ่อนมีสีเขียว เมื่อแก่หรือสุกจะกลายเป็นสีส้มหรือสีแดง รสหวาน มีเมล็ดอยู่ภายใน ราก มีลักษณะคล้ายไม้พุ่มขนาดเล็กทั่วไป มีรากแก้ว รากฝอย รากแขนง ลักษณะผิวรากขรุขระเล็กน้อย

สมุนไพรส่องฟ้าดง (Clausena harmandiana Pierr.) พบว่าสารสกัดจากรากของต้นส่องฟ้าดงมีฤทธิ์ลดไข้ และแก้ปวด (Takthaisong et al. 2009, พบพร 2552) ฤทธิ์ในการยับยั้งเชื้อแบคทีเรียก่อโรคอักเสบของสุนัข (Chatchawanchonteera et al., 2009) ฤทธิ์ต้านออกซิเดชั่น (Prasertcharoensuk et al., 2007) ฤทธิ์ในการป้องกันการเสื่อมของเซลล์ประสาท (Boonyarat et al., 2009) และฤทธิ์ต้านเซลล์มะเร็ง (Tongthoom et al., 2010) นอกจากนี้ยังพบว่าสารสกัดหยาบจากรากและใบของต้นส่องฟ้าดงมีความเป็นพิษต่ำมาก (พบพร 2552) องค์ประกอบทางเคมีที่สำคัญของต้นไม้สกุล Clausena คือสารกลุ่ม carbazole alkaloids และกลุ่ม coumarins จากการทบทวนวรรณกรรมต้นไม้ที่อยู่ในสกุล Clausena ได้แก่ C. anisata, C. dentata, C. excavata, C. guillauminii, C. harmandiana, C. heptaphylla, C. indica, C. lansium, C. pentaphylla, C. wallichii และ C. willdenvii พบข้อมูลว่าสารสำคัญในต้นไม้สกุลนี้ประกอบด้วยสารกลุ่ม carbazole alkaloids และสารกลุ่ม coumarins ตั้งแต่เป็น simple coumarins, furanocoumarins, pyranocoumarins เป็นต้น

ติดต่อเรา

คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี

ตำบลเมืองศรีไค อำเภอวารินชำราบ

จังหวัดอุบลราชธานี 34190

โทรศัพท์ 045 353 611

อีเมล porntip.w@ubu.ac.th

ผู้สนับสนุน
Spider

มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี

สถิติเยี่ยมชมเว็บไซต์